ด้วยทฤษฎีที่หลากหลายของการออกแบบสถาปัตยกรรมม สิ่งที่ไม่อาจปฏิเสธได้ก็คือความสำคัญของการใช้พื้นฐานทางสถาปัตยกรรมด้วยความเข้าใจ รากฐานในการพลิกแพลงสู่การออกแบบในรูปแบบต่าง ๆ โดยหนึ่งในความเข้าใจการออกแบบสถาปัตยกรรมคือการทำความเข้าใจเรื่องราวของที่ตั้ง ที่จะพัฒนาไปสู่การวิเคราะห์ เพื่อผนวกรวมกับ Program ให้เกิดคำตอบที่เหมาะสมกับงานนั้น ๆ
BB House ตั้งอยู่บนพื้นที่ขนาด 2 งาน ย่านพุทธมณฆลสาย 2 กรุงเทพมหานคร ที่พักอาศัยย่านชานเมือง ที่ได้รับการออกแบบโดย HAA STUDIO บ้านพักอาศัยขนาดย่อมที่ถูกสร้างขึ้นจากความต้องการของ 2 ผู้ใช้งานหลัก แม้ว่าที่ดินแห่งนี้จะตั้งอยู่ในกรุงเทพ ฯ ก็ตามแต่ก็ยังคงเป็นพื้นที่ชานเมืองที่มีความเป็นธรรมชาติสูง ที่ซึ่งรายล้อมไปต้นไม้จำนวนมาก พื้นที่ติดคลองทางหลังบ้านก็ยังคงมีความเป็นธรรมชาติในบรรยากาศสวนของชานเมืองกรุงเทพฯ อยู่ ทำให้การใช้ประโยชน์จากพื้นที่โดยรอบของที่ตั้ง ส่งผลต่อการออกแบบเพื่อส่งเสริมการอยู่อาศัยอีกทางหนึ่ง
การวางแนวอาคาร ที่ลดร้อนความร้อนจากแสงอาทิตย์
ในส่วนแรกของการออกแบบ ทีมสถาปนิกผู้ออกแบบพิจารณาจากการวิเคราะห์ตัวโปรแกรม และที่ดินเพื่อสร้างความเป็นส่วนตัว และสร้างธรรมชาติขึ้นมาเองภายในพื้นที่ดิน โดยถึงแม้จะรายล้อมไปด้วยบ้านข้างเคียง และคลองชุมชนที่ยังมีการสัญจรแบบติดคลองอยู่ ทำให้กระทบต่อเรื่องความเป็นส่วนตัวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ของผู้อยู่อาศัย จากผลวิเคราะห์ทำให้ทีมสถาปนิกผู้ออกแบบได้เลือกวางแนวอาคารเป็นรูปตัว L โดยกำหนดให้ด้านหนึ่งออกแบบให้สามารถรับตามการโคจรของพระอาทิตย์ และอีกด้านหนึ่งถูกวางให้ออกแบบขวางทางสัญจรของพระอาทิตย์ เพื่อช่วยลดความร้อนที่เกิดขึ้นภายในตัวอาคาร. และสร้างความสบายให้แก่ผู้พักอาศัย
การจัดเรียงสเปซของบ้านหลังนี้ยังคงเป็นไปอย่างเรียบง่ายตรงไปตรงมา โดยพื้นที่ชั้นล่างถูกกำหนดให้เป็นส่วนพักผ่อนโดยวางให้ทุกส่วนของพื้นที่ใช้สอยสามารถที่จะเลือกปิดจากพื้นที่รายรอบ และสร้างมุมมองที่ดีจากสระว่ายน้ำกลางบ้าน ทำให้พื้นที่ชั้นหนึ่ง ซึ่งมีทั้งห้องนั่งเล่น พื้นที่นันทนาการสามารถมองเข้ามายังสระว่ายน้ำตรงกลางไปพร้อม ๆ กับการขยายตัวของสเปซ จากตัวกลางอย่างประตูบานเฟี้ยมมาที่สระว่ายน้ำ ในขณะที่พื้นที่ชั้น 2 ซึ่งได้กลายมาเป็นห้องทำงาน และห้องนอนที่ยังคงความเป็นส่วนตัวไปพร้อมกับความสามารถที่เชื่อมโยงลงมาสระว่ายน้ำได้ในขณะเดียวกัน
องค์ประกอบของอาคารที่ทำหน้าที่มากกว่าเป็นสิ่งปลูกสร้าง
องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมอย่างระนาบผนังไม่ได้มีหน้าที่แค่ Define Space เท่านั้นแต่สำหรับบ้านหลังนี้กลับกลายเป็นฉากรับภาพจากเครื่องฉายภาพ แทนโทรทัศน์ขนาดใหญ่ ระนาบผนังสีขาวติดสระว่ายน้ำจึงกลายมาเป็นฉากรับภาพขนาดใหญ่สำหรับการรับชมกีฬา และความบันเทิงต่าง ๆ ไม่ต่างจากผนังในห้องพักผ่อนด้านใน ที่ผืนผนังด้านหน้าบันไดกลายมาเป็นฉากสำหรับฉายภาพความบันเทิงต่าง ๆ เช่นกัน นอกจากจะเป็นฉากรับแล้ว ระนาบนี้ในช่วงเวลาเช้าก่อนเที่ยงวัน โดยเฉพาะช่วงเวลา 9 นาฬิกาถึง 11 นาฬิกาจะเป็นช่วงที่ด้านหลังบ้านรับแสงอาทิตย์อย่างเต็มที่
ทำให้แสงอาทิตย์ที่ส่องมาทางทิศตะวันออกสะท้อนผ่านสระว่ายน้ำกลายเป็นพรายน้ำบนผนัง และเพดานของในตัวบ้าน ที่ทำให้ความเรียบเกลี้ยงของผนังและเพดานลดความแข็งลงไปด้วยปรากฏการณ์ธรรมชาติเหล่านี้ จนเมื่อช่วงสาย ดวงอาทิตย์โคจรสูงขึ้น และลอดผ่านแผงบังแดดแนวตั้งที่ก่อเกิดการกรองแสงที่นุ่มนวล จนทำให้บรรยากาศของการอยู่อาศัยโดยเฉพาะในเวลาตอนสายที่ห้องพักผ่อนที่มีแสงธรรมชาติเข้ามาในปริมาณที่พอดีกับการประกอบกิจกรรม และทำให้ตัวบ้านมีบรรยากาศของการอยู่อาศัยที่ล้อไปกับเวลาแสงแดดในที่สุด
ล้อมพื้นที่ เพื่อสร้าง Privacy ให้กับบ้าน
เมื่อดวงอาทิตย์คล้อยตัวไปยามบ่าย แผงบังแดดหน้าบ้านที่ซึ่งปะทะกับทิศตะวันตกโดยตรง จะช่วยทำหน้าที่เป็นตัวกรองแสงให้พื้นที่พักผ่อนภายในบ้านมีแสงธรรมชาติเข้ามา และช่วยลดความกระด้างและมีปริมาณที่เข้ามาอย่างพอดีกับกิจกรรมภายใน ทำให้พื้นที่ภายในมีแสงธรรมชาติเข้ามาใช้ได้ตลอดวัน ลดการใช้แสงประดิษฐ์ที่ไม่มีความเคลื่อนไหวหรือให้ความรู้สึกแบบที่แสงธรรมชาติทำได้
โดยส่วนที่สำคัญของการออกแบบบ้านนี้คือการสร้างความเป็นส่วนตัว และมีธรรมชาติเข้ามาไหลเวียนในสเปซ นอกจากการออกแบบสถาปัตยกรรมแล้ว การออกแบบภูมิทัศน์ก็สำคัญไม่น้อยไปกว่ากัน สถาปนิกออกแบบเนินดินที่หลังบ้านเพื่อที่จะบังส่วนสัญจรของชุมชนที่ขนานไปกับคลองด้านหลังไม่ให้เป็นสิ่งที่รบกวนความเป็นส่วนตัวกับเจ้าของบ้านทั้งสองเมื่อต้องมาใช้พื้นที่นั่งเล่นที่ชั้นหนึ่ง เนินดินเหล่านี้จึงไม่ได้ทำหน้าที่แค่เป็นภูมิทัศน์ แต่เป็นองค์ประกอบที่สร้างความเป็นส่วนตัวไปพร้อมกับเป็นธรรมชาติที่ผลิตขึ้นมาให้เกิดความรื่นรมย์แก่เจ้าของบ้านความเป็นส่วนตัวด้วยการหลอมรวมภูมิทัศน์ แสงธรรมชาติ และปรากฏการณ์ เกิดขึ้นจากการใช้พื้นฐานการออกแบบที่เข้าใจธรรมชาติ ก็เพียงพอแล้วจะให้เกิดงานที่ดีได้
Project Name: BB House
Architecture Firm: HAA STUDIO
Completion Year : 2023
Gross Built Area: 302.00 sq.m.
Photographer credits: รุ่งกิจ เจริญวัฒน์
Lead Architects: ธงชัย หมั่นเพียรกิจ – ณัชพล วงศ์ดี
Design Team: HAA STUDIO
Landscape Designer: ทพญ.จริยา โล่ห์สวัสดิ์กุล – ทพญ.ปุณฑรา จินตรุ่งเรืองชัย และทีม HAA STUDIO
อ้างอิงจากผลงานเขียนของ : ดร. สาโรช พระวงศ์
