หากช่วงนี้ใครมีโอกาสได้เข้าออกโรงหนัง หรือแวะผ่านหน้าโรง คงพอคุ้นตากับโปสเตอร์ของภาพยนตร์เรื่อง “Ferrari สปีดทวงบัลลังก์” กันอยู่บ้าง และหลายท่านในจำนวนนั้นก็คงมีโอกาสตีตั๋วเข้าไปดูด้วยตัวเองแล้วเป็นที่เรียบร้อย ซึ่งนอกจากจะได้ยลรูปลักษณ์และเสียงตัวเครื่องของยานพาหนะวินเทจแล้ว บรรยากาศของประเทศอิตาลีในช่วงหลังสงครามโลกก็เป็นอีกองค์ประกอบของหนังที่ดึงดูดให้เราติดตามแบบไม่หลุดสมาธิจากเรื่องราวไปได้เช่นเดียวกัน
ชื่อหนึ่งที่ได้ยินผ่านปากของตัวละครในเรื่องอยู่ประปราย ทำให้เรานึกถึงสถาปัตยกรรมที่น่าสนใจภายในเมือง Turin ขึ้นมา ซึ่งชื่อที่ว่านั้นก็คือ “Fiat” นั่นเอง
ในอดีต Fiat เคยเป็นหนึ่งในผู้นำโลกในด้านการผลิตรถยนต์ เก่าแก่ขนาดที่ว่าก่อตั้งมาตั้งแต่ก่อนพ้นศตวรรษที่ 19 ด้วยซ้ำ แม้จะเป็นดั่งคู่แข่งกลายๆกันในยุคแรก ทว่าหลังจากเทิร์นตัวเองเป็นบริษัทมหาชน ในช่วงปี 1963 ยืดระยะจนมาถึงปี 2014 Ferrari ที่เราคุ้นหูกันดีในวันนี้ก็เคยเป็นบริษัทในเครือของ Fiat มาก่อน
สถาปัตยกรรมอันโด่งดังและกลายเป็นประวัติศาสตร์หน้าสำคัญของ Fiat ที่เราอยากจะนำมาแชร์ในวันนี้คือโรงงานผลิตที่โลกรู้จักกันในนามว่า Fiat Lingotto Factory ความพิเศษของอาคารมิได้อยู่ที่ความสามารถในการ host การผลิตรถยนต์ของ Fiat เท่านั้น แต่ไฮไลท์ส่วนที่สำคัญที่สุดน่าจะเป็นสนาม Test-drive บนดาดฟ้าของอาคารเสียมากกว่า
ตัวอาคารนั้นถูกสร้างขึ้นราวทศวรรษที่ 1920s ออกแบบโดย Matte Trucco สถาปนิกหนุ่มแห่งยุค ความสูงจำนวน 5 ชั้น และความกว้างใหญ่ระดับที่กินความยาวของผังเมืองไปราว 6-7 บล็อกนั้นทำให้สถาปัตยกรรมแห่งนี้เคยเป็นโรงงานผลิตรถยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในโลกยุคหนึ่งเลยทีเดียว
Circulation ส่วนสำคัญภายในตัวอาคารนั้นมิได้ถูกออกแบบมาเพียงเพื่อมนุษย์ แต่ยังถูกตั้งต้นโดยสเกลของรถยนต์เป็นสำคัญ เส้นทางการวิ่งที่ปัจจุบันน่าจะคล้าย ramp ของลานจอดรถในอาคารใหญ่เชื่อมต่อตั้งแต่ชั้นล่างสุดของอาคารขึ้นไปจนถึง Test-track ความยาว 1.5 กิโลเมตรบนดาดฟ้าที่ว่านั่นเอง
ข้อมูลส่วนหนึ่งที่ผู้คนยุคหลังมักเข้าใจกันผิดเกี่ยวกับ Test-track อันโด่งดังนี้คือจุดประสงค์ที่มันถูกสร้างขึ้น เคยมีใครหลายคนร่ำลือกันว่ามันเป็นสนามแข่งลอยฟ้าที่น่าตื่นตาตื่นใจ ทั้งที่แท้จริงแล้วมันถูกสร้างขึ้นเพื่อทดสอบสมรรถนะของรถแต่ละคันที่กำลังจะสู่ส่งขายเข้าตลาดต่างหาก พูดง่ายๆก็คงคล้ายๆกับพื้นที่สำหรับ QC สินค้านั่นเอง
โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กแบบ modular และการก่อรูปจากเพียง 3 องค์ประกอบคลีนๆอย่าง เสา คาน และพื้น ทำให้ Fiat Lingotto Factory เป็นหนึ่งในไอคอนอันแปลกใหม่ของสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์นแห่งยุคจนแม้กระทั่งเจ้าพ่อลัทธิ Modernism อย่าง Le Corbusier ยังต้องแวะมาเยี่ยมเยือนด้วยตัวเอง
“one of the most impressive sights in industry” และ “a guideline for town planning” คือสองคำจำกัดความที่ Le Corbusier ให้ไว้กับสถาปัตยกรรมแสนพิเศษแห่งนี้
แต่กาลเวลาก็พาเรามาถึงจุดเปลี่ยนผันตามสัจธรรมโลก ในที่สุด หลังถูกแบ่งชิ้นเค้กไปโดยผู้ผลิตรถยนต์จากหลากหลายภูมิภาค Fiat Lingotto Factory จึงต้องปิดตัวลงอย่างเป็นทางการในปี 1982
ถึงอย่างไรก็ตาม กลิ่นอายที่ยังคงหลงเหลืออยู่ในภาพถ่ายสีขาวดำก็ยังพอทำให้เราสามารถย้อนเวลาไปในยุคแรกเริ่มของวิถีแห่ง Assembly Line เพื่อดื่มด่ำกับความรุ่งเรืองแห่งอดีตกาลได้แบบรางๆ เผื่อว่าเมื่อไหร่ที่มีโอกาสได้รับชมภาพยนตร์หรืออ่านหนังสือร่วมสมัยประเภทเดียวกันกับ “Ferrari สปีดทวงบัลลังก์” อีกสักครั้ง เราอาจจะมีอารมณ์ร่วมที่จัดจ้านขึ้นกับเรื่องราวก็เป็นได้
