Keep in Touch
รับข่าวสารเรื่องการออกแบบ สถาปัตยกรรม ไลฟ์สไตล์
ทางอีเมล ที่จะส่งตรงถึงคุณทุกเดือน ลงทะเบียนได้ที่ด้านล่างนี้เลย!
โรงเรียนปอเนาะ เป็นโรงเรียนที่มุ่งเน้นการสอนศาสนาอิสลาม โดยเฉพาะการศึกษาอัลกุรอานและหลักการต่าง ๆ ของศาสนา ที่นี่มีการเรียนการสอนที่ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจและนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน อีกทั้งยังเป็นจุดที่สำคัญในการแบ่งปันความรู้ทางศาสนากับคนในชุมชนด้วย ที่นี่มีบรรยากาศที่อบอุ่นและเปิดโอกาสให้ทุกคนได้เรียนรู้และเติบโตไปพร้อมกัน
ถ้ามาในเรื่องรูปแบบของโรงเรียนที่เรามักเห็นเป็นแถวๆ และมีทางเดินนั้น ขอให้ลบภาพนั้นออกไปก่อน เพราะสถาปนิกได้พยายามลบภาพจำ และสร้างคอนเส็ปขึ้นมาใหม่ อย่างโครงสร้างของโรงเรียนเองก็มีความหมายในเชิงสัญลักษณ์ ส่วนการออกแบบอาคารหลังคาลอยเหนือจั่วที่สื่อถึงสัญลักษณ์ของดาวในศาสนาอิสลาม
นอกจากนี้ DsignSomething จะพาไปสำรวจความยากลำบากในการออกแบบและก่อสร้าง ซึ่งมีความท้าทายในการตีความรูปแบบเก่า ๆ และปรับปรุงให้มีความทันสมัยมากขึ้น รวมถึงการสร้างโครงสร้างที่ซับซ้อน เช่น การจัดวางเสาและการออกแบบมุมที่กระจกมาบรรจบกัน โดยมีคุณอาซีซี ยีเจะแว สถาปนิกผู้ออกแบบจาก IN_T_AF STUDiO เป็นคนเล่าให้เราฟัง
فندق
ทำความรู้จักปอเนาะ
ปอเนาะ (Pondok) เป็นสถานศึกษาที่มีรากฐานจากศาสนาอิสลาม โดยโครงการนี้ตั้งอยู่ที่จังหวัดปัตตานี คำว่า ปอเนาะ มาจากภาษาอาหรับว่า “فندق” (funduq) ซึ่งแปลว่าที่พักหรือหอพัก โดยปอเนาะจะเป็นสถานที่ที่เปิดสอนวิชาศาสนาอิสลาม โดยเฉพาะการศึกษาอัลกุรอาน วิชาการทางศาสนา (ฟิกฮ์) และภาษาอาหรับ
มุ่งเน้นการสอนศาสนาและความเป็นอยู่ในวิถีอิสลาม ทั้งในด้านการศึกษาและการปฏิบัติตามคำสอนของศาสนาอิสลาม นักเรียนในปอเนาะจะใช้ชีวิตแบบเคร่งครัดในกรอบของศาสนา เช่น การปฏิบัติละหมาดและการถือศีลอด การเรียนและการใช้ชีวิตที่อยู่รวมกันในชุมชนที่มีการปกครองโดยครูสอนศาสนา (โต๊ะครู) โดยอาคารในปอเนาะจะมีหอพักและห้องเรียนรวมถึงมัสยิดที่เป็นศูนย์กลางการประกอบศาสนกิจอยู่ร่วมกัน
การออกแบบโรงเรียนปอเนาะต้องคำนึงถึงความเรียบง่ายและถ่อมตัว ซึ่งเป็นหลักการที่สำคัญในศาสนาอิสลาม สถาปัตยกรรมของโรงเรียนมักเน้นให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้เรียน การออกแบบจึงต้องให้ความสำคัญกับพื้นที่ที่ช่วยให้ผู้เรียนมีสมาธิและความสงบในระหว่างการศึกษาอัลกุรอาน โรงเรียนปอเนาะยังเป็นพื้นที่ที่ให้ความสำคัญกับการปฏิบัติตามหลักศาสนา เช่น การสวดมนต์และการปฏิบัติศาสนกิจต่าง ๆ ซึ่งมีผลโดยตรงต่อรูปแบบและการใช้งานพื้นที่ภายในโรงเรียน
เราจะเห็นว่าส่วนสำคัญคือ Common Space เพราะเป็นส่วนที่เชื่อมพื้นที่และผู้คนเข้าไว้ด้วยกัน รูปทรงที่เราเห็นเป็นการฉีกกรอบโรงเรียนแบบเดิมๆ ซึ่งในที่นี้หมายถึงการที่โรงเรียนไม่ได้ถูกออกแบบให้มีห้องเรียนที่เป็นรูปแบบสี่เหลี่ยมแบบดั้งเดิม แต่เป็นพื้นที่ที่เน้นความยืดหยุ่น การออกแบบพื้นที่เปิดโล่งที่ทำให้ผู้เรียนสามารถนั่งหรือเรียนรู้ได้ทั้งในและนอกอาคาร ซึ่งโรงเรียนทั่วไปอาจมองข้าม เพราะมันไม่ใช่เพียงแค่สถานที่ที่เรียนรู้จากตำรา แต่เป็นพื้นที่ที่ผสมผสานการศึกษา ศาสนา และชุมชนเข้าด้วยกัน
Simplicity Is Sophistication
ความเรียบง่ายคือความซับซ้อนที่งดงาม
ความเรียบง่ายไม่ได้หมายถึงการลดทอน แต่เป็นการคงความซับซ้อนที่เกิดขึ้นจากการผสมผสานระหว่างศิลปะและวิถีชีวิต
ในการออกแบบโรงเรียนปอเนาะ อาจเห็นได้ชัดจากการสร้างหลังคา ซึ่งแม้จะดูเรียบง่าย แต่แฝงไปด้วยรายละเอียดและความสำคัญทั้งในแง่การใช้งานและความเชื่อทางศาสนา หลังคาทรงสูงเน้นให้เกิดการระบายอากาศที่ดี ซึ่งเหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศในพื้นที่ร้อนชื้น เป็นอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยลดการใช้พลังงาน แต่ยังคงความงดงามของรูปทรงที่เรียบง่าย
การเลือกใช้วัสดุและรูปทรงหลังคาแบบนี้ อาจสะท้อนถึงวิถีชีวิตที่ไม่ซับซ้อน เน้นความเป็นธรรมชาติและความสมดุลกับสิ่งแวดล้อม แต่ในขณะเดียวกันยังคงความศักดิ์สิทธิ์ในตัวเอง ดังนั้น การออกแบบหลังคาในโรงเรียนปอเนาะไม่ใช่เพียงเพื่อความสวยงามหรือประโยชน์ใช้สอย แต่ยังสะท้อนถึงความสัมพันธ์ระหว่างการออกแบบและศาสนา ผ่านการคำนึงถึงทั้งการปฏิบัติและคุณค่าทางจิตวิญญาณอีกด้วย
การออกแบบหลังคาอาจถูกออกแบบให้มีลักษณะคล้ายดาว ซึ่งเป็นสัญลักษณ์สำคัญในศาสนาอิสลาม ดาวและจันทร์เสี้ยวเป็นสัญลักษณ์ของความศรัทธาและศาสนา ทำให้การออกแบบในลักษณะนี้ไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของความสวยงามเชิงสถาปัตยกรรม แต่ยังเป็นการนำความหมายเชิงศาสนามาใช้ด้วย
การออกแบบให้หลังคาคล้ายกับรูปดาวหรือมีรูปทรงที่สะท้อนสัญลักษณ์ของอิสลาม เป็นวิธีการนำเอาความเชื่อและวัฒนธรรมมารวมเข้ากับการออกแบบสถาปัตยกรรม โดยไม่ให้หลุดจากกรอบของการใช้ชีวิตตามหลักศาสนา ซึ่งสร้างความรู้สึกสงบและเป็นศูนย์กลางของการศึกษาศาสนาไปพร้อมกัน
นอกจากนี้ รูปทรงที่สะท้อนความเป็น “ดาว” ยังสามารถเป็นตัวแทนของความศักดิ์สิทธิ์และความสว่างในศาสนา ซึ่งการรวมเอาสัญลักษณ์เหล่านี้เข้าไปในตัวอาคาร ช่วยเสริมสร้างบรรยากาศในการศึกษาและปฏิบัติศาสนาได้อย่างลึกซึ้งมากขึ้น
การเลือกใช้สีขาวที่แสดงถึงความบริสุทธิ์และความเรียบง่าย รวมถึงการใช้ฟอร์มเรขาคณิตเพื่อสร้างความรู้สึกสงบและสมดุล โรงเรียนปอเนาะจะเน้นการใช้เส้นสายที่สอดคล้องกัน สร้างความรู้สึกถึงความเป็นระเบียบเรียบร้อย การใช้เรขาคณิตยังช่วยเชื่อมโยงแนวคิดของศิลปะอิสลามที่เน้นความเป็นนิรันดร์
Point Of View
มุมมองใคร มุมมองมัน
ในแง่ของการใช้งาน พื้นที่ในโรงเรียนปอเนาะจะถูกแบ่งเป็นส่วนที่ใช้สำหรับการเรียนรู้และการปฏิบัติศาสนกิจ พื้นที่เรียนประกอบด้วยห้องเรียนที่ออกแบบให้โปร่งโล่ง และจัดให้เหมาะกับการศึกษาอัลกุรอาน โดยนักเรียนสามารถมีสมาธิและความเงียบสงบ ส่วนพื้นที่ที่ใช้สำหรับการสวดมนต์และทำกิจกรรมทางศาสนาจะต้องมีบรรยากาศที่เอื้อต่อการศรัทธา และมักจะเน้นการออกแบบที่มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย เพื่อให้เหมาะสมกับการปฏิบัติกิจวัตรในศาสนา
และที่เด่นชัดเลยจะเป็นหน้าต่างที่มีทั้งสูง ต่ำ ใหญ่ เล็ก ไม่สมมาตร การออกแบบหน้าต่างแบบนี้สถาปนิกอยากจะสื่อสารว่าเด็กแต่ละคนล้วนมีมุมมองที่ไม่เหมือนกัน มีความชอบส่วนตัวไม่เหมือนกัน และการที่หนึ่งห้องมีหน้าต่างหลายบาน หลายมุม จะช่วยพัฒนาจินตนาการของนักเรียนด้วย
การจัดมุมให้เด็กในโรงเรียนปอเนาะไม่ใช่แค่การจัดวางเฟอร์นิเจอร์ แต่ยังเป็นการออกแบบที่คำนึงถึงความรู้สึกและประสบการณ์การเรียนรู้ของเด็กแต่ละคน เพื่อให้พวกเขาเติบโตและพัฒนาตนเองตามหลักศาสนาอย่างมีคุณภาพ เช่น การจัดแสงและการระบายอากาศที่ดี การมีมุมการเรียนรู้ที่เป็นส่วนตัว การสร้างพื้นที่ที่ยืดหยุ่น รวมถึงการจัดพื้นที่สำหรับกลุ่มเด็กที่ต้องการทำงานร่วมกัน เพื่อส่งเสริมการทำงานเป็นทีมและการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
แสงธรรมชาติและพื้นที่เปิดโล่งไม่เพียงเป็นองค์ประกอบของการออกแบบ แต่เป็นตัวเชื่อมต่อการเรียนรู้และธรรมชาติ โรงเรียนปอเนาะยังเชื่อมโยงกับวิถีชุมชนท้องถิ่นมากกว่าที่จะเน้นการแยกตัวออกจากสิ่งแวดล้อมภายนอก
พื้นที่ที่สามารถใช้ร่วมกันระหว่างโรงเรียนและชุมชน เช่น สนามหญ้าหรือบริเวณกลางแจ้งที่สามารถจัดกิจกรรมทางศาสนา งานเทศกาล หรือกิจกรรมทางสังคม ช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนและชุมชนให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น ทำให้โรงเรียนกลายเป็นพื้นที่ที่มีความหมายและมีชีวิตชีวาในสังคมบริเวณนั้น
การออกแบบโรงเรียนปอเนาะสะท้อนมุมมองของสถาปนิกที่มุ่งหวังให้สถานที่เรียนรู้ไม่ใช่เพียงแค่โครงสร้าง แต่เป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงชุมชนและสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของ สถาปนิกได้ใช้แนวคิดที่เน้นการสื่อสารกับธรรมชาติและวัฒนธรรมท้องถิ่น สร้างสรรค์งานออกแบบที่มีเอกลักษณ์และเข้ากับสภาพแวดล้อม การเลือกใช้วัสดุที่เรียบง่ายและการจัดพื้นที่อย่างมีระเบียบ ช่วยให้ผู้เรียนรู้สึกสบายและปลอดภัย เป็นการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้และการเติบโตในทุกมิติของชีวิตต่อไป
ARAYATHAMSAS SCHOOL
Location : Ban Mapat Rawaeng Yarang Pattani
Architec : IN_T_AF STUDiO
รับข่าวสารเรื่องการออกแบบ สถาปัตยกรรม ไลฟ์สไตล์
ทางอีเมล ที่จะส่งตรงถึงคุณทุกเดือน ลงทะเบียนได้ที่ด้านล่างนี้เลย!