สำหรับงานสถาปัตยกรรมส่วนใหญ่ เรามักคุ้นเคยกับหลักการที่ว่า “โครงสร้างคอนกรีต” คือแกนหลักที่ค้ำจุนอาคาร แต่มีสถาปัตยกรรมแห่งหนึ่งบนเกาะสมุย ที่กล้าจะท้าทายความเชื่อนั้น ด้วยแนวคิดที่กลับด้านอย่างสิ้นเชิง นั่นคือการใช้ “โครงสร้างไม้ รับน้ำหนัก อาคารคอนกรีต”
คำถามคือ มันเป็นไปได้อย่างไรในทางปฏิบัติ? และเบื้องหลังแนวคิดที่กล้าหาญนี้มีปรัชญาอะไรซ่อนอยู่?
วันนี้ Dsign Something จะพามาสำรวจคำตอบเหล่านี้ ผ่านโครงการ Vows Villa โรงแรมและสถานที่จัดงานวิวาห์ ที่ตั้งอยู่บนเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยทีมสถาปนิกจาก P.O.AR (Patchara + Ornnicha Architecture) โดยเราได้มีโอกาสสัมภาษณ์เจาะลึกกับ คุณโจ้ พัชระ วงศ์บุญสิน
จากบริบทที่ท้าทาย สู่สถาปัตยกรรมที่โอบล้อมธรรมชาติ
Vows Villa ตั้งอยู่บนที่ดินขนาด 1,500 sqm ซึ่งถูกขนาบด้วยถนนและชายหาด แต่กลับอุดมไปด้วยต้นไม้ใหญ่และโขดหินดั้งเดิม ให้ความรู้สึกราวกับเป็นป่าขนาดย่อมริมทะเล ด้วยความที่ต้องการของเจ้าของโครงการ ที่ต้องสร้างโรงแรมและสถานที่จัดงานวิวาห์ ฟังก์ชันที่จำเป็นทั้งหมด จึงถูกอัดแน่นลงในพื้นที่จำกัด สถาปนิกจึงต้องเผชิญกับโจทย์ว่าจะทำอย่างไรให้สถาปัตยกรรมไม่กลืนกินธรรมชาติที่มีอยู่
เริ่มต้นจากฟอร์มอาคารรูปทรงโค้งมนของวงกลม ถูกเลือกใช้เพื่อลดทอนความแข็งกระด้างของอาคาร และเพื่อรักษาความเป็นธรรมชาติให้โดดเด่นที่สุด ต่างจากรูปทรงสี่เหลี่ยมที่อาจสร้างความรู้สึกอึดอัด เส้นสายที่โค้งมนจะปล่อยให้ต้นไม้และแนวป่าโดยรอบยังคงเป็นพระเอกของพื้นที่ ทำให้แม้โครงการจะถูกวางจนเต็มพื้นที่ แต่ความรู้สึกของการอยู่ในป่ายังคงอยู่ครบถ้วน
ยิ่งไปกว่านั้น การเคารพธรรมชาติยังลงลึกไปถึงกระบวนการก่อสร้าง ที่นี่มีการเก็บรักษาต้นไม้เดิมไว้เกือบ 100% ซึ่งเป็นความตั้งใจสำคัญของสถาปนิก ที่จะสร้างอาคารที่ปรับตัวตามธรรมชาติเดิม มากกว่ามองเป็นข้อจำกัดที่ต้องทำลายหรือนำออกจากไซต์งาน แสดงให้เห็นว่าสถาปัตยกรรมสามารถสอดแทรกตัวเองเข้าไปในภูมิทัศน์เดิมได้อย่างนอบน้อม
เมื่อภูมิปัญญาไม้ พบกับ วิศวกรรมสมัยใหม่
แนวคิด “ไม้รับคอนกรีต” จะเกิดขึ้นไม่ได้เลยหากขาดความเข้าใจในวัสดุและวิศวกรรมอย่างลึกซึ้ง เหตุผลสำคัญที่สถาปนิกเลือกใช้โครงสร้างไม้ ไม่ใช่เพียงเพราะความงาม แต่เป็นเพราะสภาพพื้นที่ที่เป็นหินภูเขาเกือบทั้งหมด การจะวางฐานรากคอนกรีตจำเป็นต้องมีการระเบิดหิน ซึ่งเป็นการทำลายธรรมชาติอย่างรุนแรงและไม่สมเหตุสมผล
ไม้ที่ถูกเลือกมาใช้เป็นโครงสร้าง แน่นอนว่าต้องแข็งแรงพอที่จะรับน้ำหนัก และต้องพิสูจน์ได้ว่าจะอยู่ได้อย่างยืนยาว หลังจากการเฟ้นหาวัสดุที่ใช้ ทีมสถาปนิกได้เลือก ‘ไม้เต็งพะเยา’ ซึ่งเป็นไม้เนื้อแข็งที่ขึ้นชื่อเรื่องความหนาแน่นและมีน้ำมันในเนื้อไม้สูงตามธรรมชาติ คุณสมบัตินี้ทำให้มันทนทานต่อความชื้นและสภาพอากาศริมทะเลได้อย่างดีเยี่ยม มาเป็นโครงสร้างหลัก
และเมื่อปรึกษากับวิศวกรและช่างไม้ผู้เชี่ยวชาญ ก็ได้ข้อสรุปว่าไม้ชนิดนี้มีศักยภาพในการรับแรงสูง โดยเฉพาะค่าการทนไฟและการรับแรงเฉือนแรงบิด ได้ดีกว่าเหล็กด้วยซ้ำ
หัวใจหลักคือการใช้ศักยภาพของไม้ในการ รับแรงกด (Compression) ในแนวดิ่ง เสาไม้เต็งจึงทำหน้าที่รับน้ำหนักมหาศาลจากพื้นและหลังคาคอนกรีต แล้วถ่ายเทลงสู่โขดหินโดยตรงอย่างสมบูรณ์ โดยไม่มีโครงสร้างเหล็กเข้ามาช่วยแม้แต่น้อย จุดเชื่อมต่อระหว่างคานคอนกรีตและหัวเสาไม้ถูกออกแบบเป็น รอยต่อพิเศษ (Custom Joint) ที่ใช้เทคนิคทางวิศวกรรมในการกระจายน้ำหนักจากคอนกรีตสู่ผิวไม้ได้อย่างนุ่มนวล นับเป็นการผสมผสานภูมิปัญญาช่างไม้ดั้งเดิมเข้ากับหลักวิศวกรรมสมัยใหม่ได้อย่างชาญฉลาด
สถาปัตยกรรมที่ปรับตัวตาม ลม ฟ้า อากาศ เวลา และผู้คน
ในเชิงฟังก์ชันการใช้งาน Vows Villa ในฐานะโรงแรมและสถานที่จัดงานแต่ง เป็นโจทย์ที่ Challenge พอสมควรเพราะความไม่แน่นอนของลมฟ้าอากาศบนเกาะสมุย ทำให้วิธีคิดการออกแบบต้องปรับตัวตามธรรมชาติอีกครั้งมาเพื่อรับมือ แทนที่จะสร้างห้องจัดเลี้ยงในรูปแบบตายตัว สถาปนิกจึงออกแบบพื้นที่จัดเลี้ยงให้มีความเป็นไปได้ถึง 5 รูปแบบที่แตกต่างกัน ทั้งพื้นที่ในร่มและกลางแจ้ง เพื่อให้คู่บ่าวสาวสามารถเลือกสรรและจัดลำดับประสบการณ์ได้ด้วยตนเอง
นี่คือปรัชญาที่เชื่อว่า สถาปัตยกรรมควรปรับตัวเข้าหาผู้คน ไม่ใช่ให้ผู้คนต้องปรับตัวตามสถาปัตยกรรม
อีกหนึ่งเอกลักษณ์สำคัญของโครงการ คือพาวิลเลียนที่เปรียบเสมือน “จานบินสองใบ” ที่ทำหน้าที่ปรับตัวตาม ลม ฟ้า อากาศ เวลา และผู้คน สร้างมิติใหม่ในการรับรู้ไม่หยุดนิ่ง
ใบหนึ่งคือ “จานหญ้า” ที่มอบความสดชื่นของพืชพรรณสีเขียว และอีกใบคือ “จานน้ำ” ซึ่งจะกลายเป็นผืนกระจกเงาขนาดใหญ่ในยามเย็น เมื่อแสงอาทิตย์สุดท้ายของวันสาดส่องลงมา ผิวน้ำจะสะท้อนภาพท้องฟ้าและร่มไม้ ทำให้ผู้ที่อยู่ภายในรู้สึกราวกับถูกโอบล้อมด้วยผืนป่าและผืนน้ำ เป็นการนำสภาวะธรรมชาติเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสถาปัตยกรรมอย่างสมบูรณ์
สร้างประสบการณ์ที่แตกต่างในทุกพื้นที่
Vows Villa ไม่ได้มีเพียงพื้นที่จัดงานแต่งงาน แต่ยังประกอบด้วยวิลล่า 5 ห้องนอนสำหรับให้คู่บ่าวสาวและครอบครัวได้เข้าพัก และจะปรับเปลี่ยนเป็นโรงแรมขนาดเล็กในช่วงเวลาปกติ แม้จะเป็นอาคาร 3 ชั้น แต่ประสบการณ์ภายในแต่ละห้องถูกออกแบบให้แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง ผ่านการเล่นกับรูปทรงวงกลมที่สร้างช่องเปิดและมุมมองที่ไม่ซ้ำกัน
ห้องพักที่หันหน้าออกทะเลจะได้สัมผัสกับวิวทะเลกว้างไกล ขณะที่ห้องที่หันเข้าสู่คอร์ตยาร์ดภายในก็จะให้ความรู้สึกสงบและเป็นส่วนตัว ผนังโค้งยังทำให้เกิดช่องแสงธรรมชาติในทุกห้องนอนและห้องน้ำ ขจัดความรู้สึกทึบตัน และทำให้ผู้เข้าพักรู้สึกเปิดรับสู่ธรรมชาติภายนอกอยู่เสมอ
สถาปัตยกรรมทลายกรอบ คืนชีวิตให้ศักยภาพของไม้
ท้ายที่สุด ปรัชญาเบื้องหลัง Vows Villa คือการสร้างสถาปัตยกรรมที่ถูกใช้งาน อย่างแท้จริง สถาปัตยกรรมที่ดีไม่ใช่สิ่งที่สร้างขึ้นเพื่อความสวยงามเพียงชั่วครู่ แต่ต้องสามารถยืนหยัดผ่านกาลเวลาและสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง ต้องถูกใช้งานซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนเต็มศักยภาพของวัสดุ
โครงการนี้ส่งเสริมให้ผู้คนได้สัมผัสกับเกาะสมุยในแบบที่มันเป็น ไม่ใช่การหลบอยู่ในห้องปรับอากาศแล้วมองธรรมชาติผ่านหน้าต่าง แต่คือการได้อยู่ในพื้นที่ที่หายใจไปพร้อมกับลมฝนและแสงแดดของสมุย นี่คือสถาปัตยกรรมที่ไม่ได้เกิดจากการทำตามตำรา แต่เกิดจากการทำความเข้าใจวัสดุอย่างลึกซึ้ง และความกล้าที่จะเปลี่ยนมุมมองของผู้คนที่มีต่อสิ่งเหล่านั้น
สุดท้ายนี้พวกเราเชื่อเหลือเกินว่า
สถาปัตยกรรมที่ดีที่สุดไม่ได้เกิดจากการทำตามตำราเสมอไป แต่เกิดจากการทำความเข้าใจวัสดุอย่างลึกซึ้ง และกล้าที่จะเปลี่ยนมุมมองของผู้คนที่มีต่อสิ่งเหล่านั้น
Project Name : Vows Villa Vanues
Area : 1500 sqm
Owner : Taweesuk Luangvitchajaroen
Architect / Interior /Landscape : P.O.AR
Completed : 2025
Material Source : CPAC Marine Concrete
Engineer : Basic Design (Civil) , Weint (Mep)
Contractor : ภักดี การสร้าง
Photo : Kukkong Thirathomrongkiat
