บ้าน ล~ม สเปซโมเดิร์นอีสาน บ้านไม้รีโนเวทที่หายใจร่วมกับชุมชนและความทรงจำ

Designed by บ้านบ้าน1989

ในอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี มีบ้านหลังหนึ่งที่ซ่อนตัวอยู่อย่างถ่อมตนหลังกำแพงสีขาวสะอาดตา แต่เมื่อมองลอดผ่านช่องลมหรือแหงนมองหลังคาทรงจั่วสูง เราจะสัมผัสได้ถึงกลิ่นอายบางอย่างที่คุ้นเคย

ความเรียบง่าย จริงใจ และเป็นมิตร นี่คือเรื่องราวของ “บ้าน ล~ม” โปรเจกต์รีโนเวทที่ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ซ่อมแซมบ้านเก่า แต่เป็นการปะติดปะต่อความทรงจำของ “แม่และลูก” ให้กลับมามีลมหายใจอีกครั้งในบริบทใหม่

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อ คุณหมอขวัญ เจ้าของบ้าน ติดต่อเข้ามาที่ บ้านบ้าน1989 ด้วยความตั้งใจแรกเริ่มเพียงแค่อยากปรับปรุงภูมิทัศน์และรีโนเวทบ้านไม้เก่าอายุร่วม 40 ปีหลังนี้ โดยมี คุณบิ๊ก วิศวกรผู้ผันตัวมาทำงานสถาปัตยกรรมด้วยใจรัก และ คุณออตโต้ สถาปนิกประจำทีมบ้านบ้าน1989 ที่เข้ามารับหน้าที่สานต่อจินตนาการ

สิ่งที่ทำให้คุณหมอขวัญตัดสินใจเลือกทีมงานนี้ คือความประทับใจในโปรเจกต์ บ้านความทรงจำหมายเลข 46” ผลงานก่อนหน้าของทีม ที่แสดงให้เห็นถึงความเคารพในเนื้อแท้ของบ้านเดิม โจทย์ที่คุณหมอขวัญมอบให้ในวันแรกนั้นสั้นและเรียบง่าย แต่ท้าทายที่สุดสำหรับคนทำงานออกแบบนั่นคือ ขอแบบสนุกๆ นะคะ ประโยคนี้กลายเป็นแก่นหลักที่ทีมสถาปนิกใช้ขับเคลื่อนงานดีไซน์ ตั้งแต่การวางผังไปจนถึงการเก็บรายละเอียดงานคราฟต์จนเกิดเป็น บ้าน ~ ในที่สุด

นิยามใหม่ของ สเปซโมเดิร์นอีสาน เมื่อวิถีชีวิตกำหนดสถาปัตยกรรม

เมื่อพูดถึงคำว่า Modern Isan สำหรับบ้านหลังนี้ ไม่ได้หมายถึงเพียงแค่การนำลายผ้าขาวม้าหรือกระติ๊บข้าวมาประดับตกแต่ง แต่ทีมออกแบบตีความลึกลงไปถึง “Space & Spirit” หรือจิตวิญญาณของพื้นที่ที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตคนอีสาน

 

หัวใจสำคัญของสเปซอีสานคือ “ความลื่นไหลและการเกื้อกูล” (Flow & Hospitality) บ้านอีสานดั้งเดิมไม่ได้ตัดขาดจากโลกภายนอก แต่เชื่อมโยงกันด้วยพื้นที่กึ่งสาธารณะ สถาปนิกจึงถอดรหัสออกมาเป็นองค์ประกอบสำคัญ ดังนี้

 

1. การกลับมาของพื้นที่ใต้ถุนในบริบทใหม่ บ้านเดิมอายุ 40 ปีหลังนี้มีใต้ถุนบ้านซึ่งเป็นหัวใจของการอยู่อาศัยแบบอีสาน เป็นพื้นที่ที่มี “แคร่” ไว้นั่งเล่น ทำกับข้าว และรับแขก ทีมออกแบบจึงรักษาเจตนารมณ์นี้ไว้ แม้จะมีการกั้นห้องเพื่อฟังก์ชันการใช้งานแบบสมัยใหม่ แต่ความรู้สึกโปร่งโล่งแบบใต้ถุนยังคงอยู่ ผ่านการออกแบบ Double Volume ภายในโถงบ้านที่เชื่อมต่อพื้นที่แนวตั้ง และการเลือกใช้วัสดุพื้นอย่าง “หินขัด” ที่ให้สัมผัสเย็นสบายเท้า เหมือนการเดินย่ำดินหรือพื้นไม้ในอดีต ทำให้พื้นที่ชั้นล่างยังคงเป็นศูนย์รวมของครอบครัวที่เย็นสบายตลอดทั้งวัน

 

2. กำแพงช่องลม เส้นแบ่งที่เป็นมิตร ในสังคมอีสาน รั้วบ้านไม่ใช่ป้อมปราการที่ปิดกั้นสายตา แต่เป็นเพียงขอบเขตหลวมๆ ที่เพื่อนบ้านสามารถทักทายกันได้ สถาปนิกจึงเลือกใช้ “อิฐช่องลม” มาเป็นองค์ประกอบหลักของกำแพงและผนังบางส่วน นอกจากจะเป็น สัจจะวัสดุ ที่โชว์เนื้อแท้ความงามของคอนกรีตแล้ว ช่องลมเหล่านี้ยังทำหน้าที่กรองแสง สร้างความเป็นส่วนตัวแต่ไม่ตัดขาด ปล่อยให้ “ลม” ไหลผ่าน และยอมให้บทสนทนาระหว่างบ้านกับชุมชนยังคงดำเนินต่อไปได้

 

3. สเกลที่โอบอุ้ม Human Scale แม้จะรีโนเวทใหม่ แต่ทีมงานตั้งใจรักษาสเกลบ้านเล็กๆที่ดูอบอุ่นและเข้าถึงง่ายเอาไว้ ไม่ขยายอาคารจนคับที่ดิน เพื่อเหลือพื้นที่ Void สำหรับจัดสวนและทางเดินรอบบ้าน ให้ธรรมชาติได้แทรกตัวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการอยู่อาศัย เหมือนบ้านอีสานที่มักรายล้อมด้วยสวนครัวและต้นไม้ใหญ่

แก้ปัญหาทิศตะวันตก ด้วยสถาปัตยกรรมที่หายใจได้

ข้อจำกัดทางกายภาพที่สำคัญที่สุดคือตัวบ้านหันหน้าเข้าหาแสงแดดที่ร้อนแรงของ ทิศตะวันตก สถาปนิกแก้ปัญหาด้วยวิธี Passive Design ที่ชาญฉลาด โดยออกแบบ Facade ไม้ระแนงและผนังทึบ ด้านหน้าให้ทำหน้าที่เป็นเกราะกันความร้อนไม่ให้ปะทะเข้าสู่ตัวบ้านโดยตรง พร้อมยื่นชายคาออกไปให้ไกลที่สุดเท่าที่โครงสร้างจะรับไหว แต่ในความทึบนั้น กลับซ่อนความโปร่งไว้ด้วยการเจาะช่องเปิดในทิศ เหนือใต้ อย่างเต็มที่ เพื่อดึงลมธรรมชาติให้ไหลเวียนผ่านตัวบ้านแบบ Cross Ventilation ทำให้บ้านหลังนี้หายใจได้และเย็นสบายด้วยวิธีธรรมชาติ

หลังคาและงานคราฟต์ ความสนุกบนดีไซน์ที่คุ้มค่า

ไฮไลต์ที่เปลี่ยนคาแรคเตอร์ของบ้านคือ “หลังคา” สถาปนิกเลือกใช้หลังคา Metal Sheet กรุ PU ลายไม้ ซึ่งทำหน้าที่เป็นทั้งหลังคาและฝ้าเพดานในตัวเดียวกัน เป็นการใช้สอยวัสดุที่คุ้มค่าและดูเรียบเนียน

 

แต่ความสนุกที่แท้จริงตามโจทย์เจ้าของบ้าน ซ่อนอยู่ที่ ซุ้มประตูทางเข้า ทีมงานออกแบบซุ้มหลังคาไม้จริงด้วยความประณีต โดยองศาการตัดไม้ทุกแผ่นล้อไปกับองศาความชันของหลังคาบ้านใหญ่พอดิบพอดี นี่คืองานคราฟต์ที่ใส่ใจในรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ สะท้อนความพิถีพิถันแบบช่างฝีมือพื้นถิ่น

ภูมิทัศน์ที่เชื่อมต่อครอบครัว ให้มีความสุขด้วยกันอย่างเรียบง่าย

เมื่อเดินเข้ามาภายในบริเวณบ้าน เราจะพบกับสวนสไตล์ Tropical Modern ที่ผสมผสานทั้งไม้ใบสวยงาม ไม้กินได้ และไม้ดอกหอม สร้างระบบนิเวศเล็กๆ ที่สดชื่น ร่มรื่น และเมื่อมองป้ายชื่อบ้าน “บ้าน ล~ม” ตัวอักษรโลหะดัดโค้งพลิ้วไหวที่สื่อถึงชื่อเล่นของ ลูก (ล) และ แม่ (ม) รวมกัน ที่ทีมสถาปนิกได้ตั้งใจออกแบบ Logo ตัวนี้มาให้ทางเจ้าของบ้านด้วย เราได้เห็นถึงความใส่ใจทุกมิติ และเข้าใจได้ทันทีว่าบ้านหลังนี้ไม่ได้สร้างขึ้นเพียงการทำตามโจทย์อย่างเดียว แต่สร้างขึ้นจากสายใยความผูกพัน และการตีความที่สนุกสนานของผู้ออกแบบเพื่อสานภาพฝันให้เป็นจริง

 

บ้าน ~ คือบทพิสูจน์ว่า Modern Isan ไม่ใช่แค่เรื่องของรูปทรง แต่คือการออกแบบสเปซให้รองรับวิถีชีวิตที่เรียบง่าย เอื้ออารี และเคารพธรรมชาติ เป็นพื้นที่ที่ผู้อยู่อาศัยสามารถมีความสุข สงบ และสนุกไปกับการใช้ชีวิตได้ในทุกๆ วัน

Project : บ้านล~ม

Design : บ้านบ้าน1989

Construction : บ้านบ้าน1989

Garden : พี่เบนซ์   IN the garden By Benzport

Status : Complete

Location : วารินชำราบอุบลราชธานี

Picture of Supakorn Thepvichaisinlapakun

Supakorn Thepvichaisinlapakun

สถาปนิกที่เชื่อว่าพลังของการสื่อสาร สามารถขับเคลื่อนสังคมให้ดีขึ้นได้
Writer

Discover more from Design Makes A Better Life.

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading