สุขพิมานสราญรมย์ สุขาแห่งสภาวะน่าสบาย ผ่านแสงและอากาศธรรมชาติ

ในชีวิตประจำวันที่เร่งรีบ พื้นที่จำนวนมากถูกออกแบบมาเพื่อให้ผ่านไป มากกว่า อยู่กับมัน เราเดิน เข้า ใช้ และออก โดยแทบไม่ทันรับรู้ว่าร่างกายและความรู้สึกของเรากำลังอยู่ในสภาวะใด สถาปัตยกรรมจำนวนไม่น้อยจึงกลายเป็นเพียงฉากหลังของกิจกรรม มากกว่าจะเป็นพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้มนุษย์ได้หยุด ฟัง และรับรู้ตัวเองอย่างแท้จริง

ท่ามกลางโลกที่ถูกควบคุมด้วยระบบ แสงประดิษฐ์ และกลไก ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติจึงค่อย ๆ เลือนหายไปโดยไม่รู้ตัว คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเราจะออกแบบอาคารให้ใช้งานได้ดีเพียงใด หากแต่คือ เราจะออกแบบพื้นที่อย่างไรให้มนุษย์ยังคงรู้สึกถึงลมหายใจของตัวเอง และการเปลี่ยนแปลงของเวลาได้อยู่เสมอ

สุขพิมานสราญรมย์ ไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามเรื่องฟังก์ชัน หากแต่เริ่มจากการตั้งข้อสงสัยเล็ก ๆ ต่อพื้นที่ที่เราคุ้นเคยที่สุดพื้นที่หนึ่งในชีวิตประจำวัน ห้องน้ำ พื้นที่ซึ่งมักถูกออกแบบให้เสร็จเร็ว ใช้เร็ว และจากไปเร็ว ทั้งที่ในความเป็นจริง นี่คือช่วงเวลาที่มนุษย์รับรู้ร่างกาย ลมหายใจ และภาวะของตนเองได้ชัดเจนที่สุด

ในโลกปัจจุบันที่ผู้คนใช้ชีวิตอยู่ภายในอาคารปิดมากขึ้น พื้นที่จำนวนมากถูกกำหนดด้วยระบบกลไก แสงประดิษฐ์ และการควบคุมสภาพแวดล้อม ห้องน้ำสาธารณะจำนวนไม่น้อยจึงกลายเป็นพื้นที่อับทึบ ขาดลม ขาดแสง และขาดความสัมพันธ์กับบริบทโดยรอบ ความย้อนแย้งนี้เองที่กลายเป็นจุดตั้งต้นของโครงการ
“จะเป็นไปได้หรือไม่ หากห้องน้ำไม่ใช่เพียงพื้นที่รองรับการใช้งาน แต่เป็นพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานได้หยุดและกลับมาเชื่อมโยงกับตัวเองอีกครั้ง”

แนวคิดการออกแบบของสุขพิมานสราญรมย์จึงตั้งอยู่บนความเชื่อว่า ช่วงเวลาสั้น ๆ ในห้องน้ำสามารถกลายเป็นช่วงเวลาของการพักใจได้ หากสถาปัตยกรรมยอมถอยออกมา และเปิดพื้นที่ให้ธรรมชาติเข้ามามีบทบาท แสงแดดและสายลมถูกยกให้เป็นหัวใจหลักของงานออกแบบ ห้องน้ำแต่ละห้องถูกจัดวางให้มีช่องแสงและช่องลมของตัวเอง แสงธรรมชาติที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลาของวันช่วยสร้างบรรยากาศที่นุ่มนวล มีชีวิต และไม่ซ้ำเดิม ขณะที่ลมที่ไหลผ่านอย่างพอดีช่วยระบายอากาศ ลดกลิ่นอับ และสร้างความรู้สึกสดชื่นโดยไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีที่ซับซ้อน

ตัวอาคารทำหน้าที่เป็นเพียงกรอบที่โอบล้อมแสง ลม เงา และความเงียบไว้ภายใน ผนังและหลังคาไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อปิดกั้นอย่างสมบูรณ์ หากแต่ทำหน้าที่คัดกรอง เพื่อให้ผู้ใช้งานยังคงรับรู้ถึงท้องฟ้า อากาศ เสียงลม และการเคลื่อนไหวของเวลา แม้จะอยู่ในพื้นที่ส่วนตัวอย่างห้องน้ำก็ตาม สถาปัตยกรรมจึงไม่พยายามแยกผู้ใช้ออกจากโลกภายนอก แต่เชื่อมทั้งสองเข้าหากันอย่างแผ่วเบา

การเลือกใช้วัสดุและโทนสีถูกกำหนดขึ้นอย่างระมัดระวังให้สอดคล้องกับบริบทของเกาะเทโพ อาคารจึงไม่โดดเด่น ไม่ตะโกน และไม่แย่งความสนใจจากภูมิทัศน์โดยรอบ หากแต่ค่อย ๆ แทรกตัวอยู่ท่ามกลางทุ่งนาและสภาพแวดล้อมราวกับเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่นั้นมาแต่เดิม ความเรียบง่ายนี้ไม่ใช่การลดทอน แต่เป็นการเปิดพื้นที่ให้ประสบการณ์ของผู้ใช้งานได้ทำงานอย่างเต็มที่

สุขพิมานสราญรมย์สะท้อนให้เห็นว่า งานออกแบบไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่หรือซับซ้อนเพื่อจะสร้างความหมายให้กับชีวิตประจำวัน บางครั้ง การถอยออกมาเล็กน้อย เปิดพื้นที่ให้แสง ลม และความเงียบได้ทำงาน ก็เพียงพอแล้วที่จะเปลี่ยนประสบการณ์ธรรมดาให้กลายเป็นช่วงเวลาที่น่าจดจำ

โครงการนี้จึงไม่เพียงตั้งคำถามกับรูปแบบของห้องน้ำสาธารณะ หากแต่ตั้งคำถามกับบทบาทของสถาปัตยกรรมในชีวิตมนุษย์ ว่าสถาปัตยกรรมสามารถเป็นพื้นที่ของการพักใจ การรับรู้ตัวเอง และการเชื่อมโยงกับธรรมชาติได้หรือไม่ แม้จะเป็นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ แต่ก็มีคุณค่ามากพอที่จะทำให้จังหวะชีวิตของผู้คนช้าลง และอ่อนโยนขึ้นอย่างเงียบงัน

Lead Architects: Phra Phakanan Kaemananto / Taweechok Thitithamnakkul
Owner: ศูนย์ปฏิบัติธรรมอุทัยแสง
Completion Year : 2025
Gross Built Area: 300
Contractor: มนวราก่อสร้าง / บริษัท ดี อี วอเตอร์ จำกัด
Photographer credits: architect_101_

 

Picture of Haemarat C.

Haemarat C.

สถาปนิก ที่อินกับงานดีไซน์ สนุกกับการทำความเข้าใจที่มาของแนวคิด พร้อมถ่ายทอดออกมาเป็นเรื่องเล่าที่เข้าถึงง่าย

Writer

Discover more from Design Makes A Better Life.

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading