Phetkasem Artist Studio
กับการรีโนเวททาวน์เฮาส์เก่าผ่านการสำรวจและคิดค้น ‘อิฐท่อเหล็ก’

ย้อนเวลากลับไปเมื่อสามสิบปีก่อน หากเราลองสังเกตรูปร่างหน้าตาของบ้านทาวน์เฮาส์หรืออาคารพาณิชย์ เราจะพบองค์ประกอบหนึ่งที่คล้ายคลึงกัน มองไปทางไหนก็คล้ายกันไปเสียหมด สิ่งนั้นคือ โครงสร้างที่แต่ละบ้านต่างต่อเติมไปตามวิถีชีวิต และเรื่องราวของตนไม่ว่าจะเป็นการต่อเติมรั้วเพื่อให้ได้พื้นที่โรงรถที่ใหญ่ขึ้น ต่อเติมหลังคาเพื่อให้มีพื้นที่เก็บของที่มากขึ้น ทำกันสาดเพื่อตอบสนองความยืดหยุ่นในการใช้งาน หรือแม้แต่การตั้งไม้กระถางหน้าบ้านเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวที่มีอยู่อย่างจำกัด

ซึ่งโครงสร้างต่างๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้น ‘ชั่วคราว’ นี้กลับกลมกลืนกันอย่างน่าประหลาด ผ่านการเลือกใช้วัสดุโลหะอย่าง ‘ท่อเหล็กและกล่องเหล็ก สะท้อนถึงความเป็น ‘วัสดุหาง่ายในประเทศไทย’ ซึ่งเมื่อมองย้อนกลับไป ประเทศไทยเรา เคยเป็นผู้ผลิตเหล็กรายใหญ่ แต่น่าเสียดายที่วัสดุนี้ กลับไม่ได้รับการออกแบบที่แสดงเอกลักษณ์ของความเป็นเหล็กได้อย่างแท้จริง เพราะมักจะถูกนำไปใช้ในงานโครงสร้าง ป้ายโฆษณา หรือเหล็กดัดกันขโมย ที่เราเห็นกันบ่อยๆ เสียมากกว่า

หลังจากที่ ป้อ-กุลธิดา ทรงกิตติภักดี และ Jenchieh Hung ทำงานเป็นสถาปนิกมากประสบการณ์ในต่างประเทศอยู่หลายปี และได้ร่วมกันก่อตั้ง HAS design and research ที่เซี่ยงไฮ้ เมื่อเกิดโควิด-19 เมื่อช่วงต้นปี 2020 ที่ผ่านมา ทั้งคู่จึงได้โอกาสกลับมาใช้ชีวิตที่เมืองไทยอีกครั้ง ก่อนจะร่วมกันรีโนเวททาวน์เฮาส์เก่าในซอยเพชรเกษม ให้กลายเป็นที่ตั้งของ HAS design and research สาขากรุงเทพฯ และบ้านพักอาศัย โดยนำการทดลองเรื่องวัสดุ อิฐท่อเหล็ก’ ที่ค้นพบและสนใจในบ้านไทยปัจจุบันมาประยุกต์จนลงตัวใน Phetkasem Artist Studio

ออกสำรวจวัสดุไปกับบ้านไทยในปัจจุบัน

เมื่อออกสำรวจการใช้งานของเหล็กตามตึกรามบ้านช่องของไทยในปัจจุบัน รวมถึงบ้านในละแวกใกล้เคียง คุณสมบัติที่ทีมออกแบบค้นพบและคิดว่าน่าดึงดูดใจที่สุด คือ ‘ความโค้งและความเบากลวงของท่อเหล็ก’ ซึ่งน่าแปลกที่เราแทบจะไม่เห็นลักษณะเหล่านี้จากการใช้งานในปัจจุบัน

(รั้วท่อเหล็กที่มีให้เห็นทุกที่ในประเทศไทย ภาพถ่ายจากการสำรวจอาคารในบริเวณโดยรอบ)

เมื่อต้องมาออกแบบ แปลงโฉม Phetkasem Artist Studio ผู้ออกแบบจึงทดลองนำวัสดุท่อเหล็กที่มีอยู่เดิมมาปรับใช้ในรูปแบบใหม่โดยได้ความร่วมมือจากผู้ผลิตท่อเหล็กที่มีชื่อเสียงของไทยอย่าง บริษัท แปซิฟิกไพพ์ จำกัด (มหาชน) สู่ผลลัพธ์ของการริเริ่มนำท่อเหล็กมาต่อกันในลักษณะของยูนิต สร้างรูปแบบใหม่ในการติดตั้ง ‘อิฐท่อเหล็ก’ ที่มีความสูงและความกว้างเกือบ 4 เมตร โดยใช้ท่อเหล็กผ่าครึ่ง หันด้านในท่อออก เล่นลวดลายจากขนาดของท่อ 5 ขนาดที่ต่างกัน นำมาประกบกัน 2 ด้าน กลายเป็นอิฐ  3 รูปแบบที่สามารถหมุนและกลับด้านในการประกอบ เกิดเส้นสาย ลวดลายบนผนังที่สร้างความหลากหลายได้อย่างน่าสนใจ

(ภาพแนวคิดวัสดุอิฐท่อเหล็กสร้างขึ้นจากช่างฝีมือท้องถิ่น โดยสามารถนำมาสร้างรูปแบบของผนังได้กว่า 10 รูปแบบ)

นอกจากนั้น อิฐท่อเหล็กยังถูกผสานไปกับการพ่นพื้นผิวที่คล้ายดินบนวัสดุท่อเหล็กเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ซึ่งนอกจากจะทำให้ความรู้สึกในการรับรู้วัสดุเปลี่ยนไป และช่วยสร้างบรรยากาศใกล้ชิดธรรมชาติให้เกิดขึ้นในพื้นที่แล้ว การทำพื้นผิวในลักษณะนี้ ยังมีข้อดีตรงที่ช่วยลดความร้อนที่เกิดจากการสะสมในตัววัสดุเหล็กแบบดั้งเดิมอีกด้วย

วัสดุสอดผสานกับงานสถาปัตยกรรม

ผนังอิฐท่อเหล็กที่ทีมออกแบบคิดค้น ถูกตั้งต้นนำมาใช้เป็นผนังภายนอกของ Phetkasem Artist Studio ซึ่งทำหน้าที่โอบล้อมพื้นที่กึ่งเปิดโล่งให้เกิดความเงียบสงบสอดผสานไปกับการเติบโตของพรรณไม้ท้องถิ่น วัสดุชิ้นใหม่ต้อนรับผู้มาเยือนด้วยการสร้างประสบการณ์การเข้าถึงที่น่าตื่นตา

ด้วยความตั้งใจที่ต้องการให้วิถีชีวิตใหม่ในบริบทเดิมยังคงใกล้ชิดกับธรรมชาติ บริเวณชั้น 1 สถาปนิกตั้งใจให้พื้นที่สามารถเปิดโล่งโดยไม่จำเป็นต้องใช้งานร่วมกับเครื่องปรับอากาศตลอดเวลา การออกแบบจึงเชื่อมโยงพื้นที่ด้านหน้าและสวนหลังบ้านผ่านช่องรับแสงที่แทรกอยู่ระหว่างผนังท่อเหล็กภายนอกอาคารและผนังปูนที่อยู่ภายใน เกิดเป็นอุโมงค์ลมที่พัดผ่านเข้ามายังพื้นที่ ลดดีกรีความร้อนจากอุณหภูมิเกือบ 40 องศาเซลเซียสของกรุงเทพฯ ให้เจือจางลง

Phetkasem Artist Studio ไม่ใช่เพียงพื้นที่แห่งการสร้างสรรค์เท่านั้น แต่ยังเป็นที่อยู่อาศัยที่ผสมผสานการใช้ชีวิตและการพักผ่อน โดยรูปแบบพื้นที่ใหม่นี้ยังทำลายภาพลักษณ์ของทาวน์เฮาส์เก่าไปอย่างสิ้นเชิง รวมถึงเปลี่ยนมุมมองของข้อจำกัดการใช้วัสดุในประเทศไทย ให้เกิดรูปแบบของการสร้างสรรค์ใหม่ๆ ในขณะที่ยังคำนึงถึงบริบท ภูมิอากาศและความเป็นถิ่นที่ที่เราคุ้นเคย

นอกจากรั้ว ยังมีส่วนประกอบอื่นๆ ที่สถาปนิกทำงานกับผู้ผลิต ไม่ว่าจะเป็นงานประตู-หน้าต่างอะลูมิเนียมที่ออกแบบบานพับและมือจับขึ้นใหม่ให้ดูบาง และมีการเก็บรายละเอียดต่างๆ ให้สวยงามมากขึ้น การออกแบบแสงสว่าง งานด้านสุขภัณฑ์ งานเฟอร์นิเจอร์ งานออกแบบภูมิทัศน์ และงานออกแบบกราฟิก

ถึงแม้จะเป็นการปรับปรุงอาคารเก่าที่มีข้อจำกัดในเรื่องของขนาดและโครงสร้าง แต่ HAS design and research กลับทลายข้อจำกัดเหล่านี้และสร้างสถาปัตยกรรมผ่านการทดลองวัสดุ กลายเป็นแรงขับเคลื่อนให้เกิดเรื่องราวสร้างสรรค์ใหม่ๆ ที่เปลี่ยนแปลงสิ่งที่มีอยู่ให้เหมาะสมกับการใช้งานมากขึ้นกว่าที่เป็น ซึ่งทางผู้ออกแบบยังเชื่อว่าผลงานชิ้นนี้จะทำให้ผู้คนที่พบเห็นมีความเชื่อและจินตนาการถึงความสร้างสรรค์ใหม่ๆ รวมถึงความเป็นไปได้ในอนาคตที่กำลังจะมาถึง

Project Information
Design Company: HAS design and research
Design Team: Jenchieh Hung, Kulthida Songkittipakdee, Zidong Fan, Jiaqi Han
Steel wall production consultant: Pacific Pipe Co., Ltd.
Aluminum production consultant: Goldstar Metal Co., Ltd.
Aluminum door and window technology: AB&W Innovation Co., Ltd.
Aluminum door and window constructor: Fix and Slide
Lighting design: Jenna Tsailin Liu
Lighting technology: Visual Feast (VF)
Sanitaryware consultant: American Standard
Landscape consultant: Ratchaneeya Yangthaisong
Landscape constructor: FloraScape
Signage design: Qi Zhou
Signage consultant: Shanghai View Studio
Home living furniture: niiq
Construction consultant: Chanin Limapornvanich

Site area: 110 sq.m.
Gross built area: 150 sq.m.
Photo credit: Ketsiree Wongwan

 

Writer
Rangsima Arunthanavut

Rangsima Arunthanavut

Landscape Architect ที่เชื่อว่าแรงบันดาลใจในงานออกแบบ สามารถเกิดขึ้นได้จากทุกสิ่งรอบตัว และการบอกเล่าเรื่องราวการออกแบบผ่าน 'ตัวอักษร' ทำให้งานออกแบบที่ดี 'มีตัวตน' ขึ้นมาบนโลกใบนี้

subscribe now!

Get the coolest NEWS and ARCHITECTURE Content today!

รับข่าวสารเรื่องการออกแบบ สถาปัตยกรรม ไลฟ์สไตล์ทางอีเมล
ที่จะส่งตรงถึงคุณทุกเดือน ลงทะเบียนได้ที่ด้านล่างนี้เลย!