DTALK

สีสันในสถาปัตยกรรม กับความรู้สึกของมนุษย์

“ การศึกษาเรื่องโทนสีเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับหลักการจิตวิทยาและวิทยาศาสตร์ เพราะทุกเฉดสีล้วนส่งผลต่อความรู้สึกของมนุษย์ ”

fzw1y6tvu82pyb5v

เมื่อตอนที่ยังเป็นเด็ก เราจะจดจำสรรพสิ่งรอบตัวจากสีของวัตถุนั้น ๆ  โดยแยกเป็นแม่สีอย่างง่ายเพียงไม่กี่สีขึ้นมาก่อน   สีฟ้าของท้องฟ้า  สีเขียวของใบไม้ สีแดงของเปลวไฟ สีเหลืองสดใสของดอกไม้ ฯลฯ  โดยปกติแล้วเด็กทารกจะเริ่มสังเกตความแตกต่างของสีที่มองเห็นได้เมื่ออายุประมาณ 4 เดือน  หลังจากนั้นสมองหน่วยความทรงจำจะค่อย ๆ เก็บสะสมสีสัน pantone  ที่สลับซับซ้อนและหลากหลายมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามอายุการเจริญเติบโต  เมมโมรี่ชิปของเราจะแยกแยะว่าอะไรคือสีฟ้าอ่อน สีฟ้าเข้ม สีฟ้าอมเขียว ไปจนถึง สีฟ้า serenity 15 – 3919 เป็นแบบไหนกันแน่ (ห๊ะ!?)

4d5f4720a83006496c85dbb38d81386f

ดังนั้นจึงไม่น่าจะใช่คำพูดกินจริงที่เราจะบอกว่า สีสัน คือองค์ประกอบที่สำคัญของวัตถุบนดาวเคราะห์สีน้ำเงินดวงนี้  โทนสีที่แทรกตัวอยู่ในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ ดิน ก้อนหิน ใบไม้ หรือในสภาพแวดล้อมที่มนุษย์สร้างขึ้นมาอย่าง อาคารบ้านเรือน หน้าต่าง ผนัง กำแพง  สีสันมักจะมีบทบาทในขั้นตอนการวิวัฒนาการของมนุษย์มาโดยตลอด  พัฒนาการความทรงจำ การเรียนรู้แยกแยะ ความคิดสร้างสรรค์ จิตวิทยาและความรู้สึก ล้วนเกิดจากกระบวนการรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสทางสายตา แล้วส่งต่อข้อมูลที่ได้ไปประมวลผลลัพธ์ที่สมองต่อไป การออกแบบและเลือกใช้สีในงานสถาปัตยกรรมจึงไม่ได้มีจุดประสงค์เรื่องความสวยงามเพียงอย่างเดียว
8554160Faber Birren บิดาแห่งวิชาจิตวิทยาการประยุกต์ใช้สี เค้าคือชาวอเมริกันผู้ก่อตั้งอาชีพที่ปรึกษาการใช้สีเมื่อปี 1936  เคยกล่าวเอาไว้ว่า “การศึกษาเรื่องโทนสีเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับหลักการจิตวิทยาและวิทยาศาสตร์ เพราะทุกเฉดสีล้วนส่งผลต่อความรู้สึกของมนุษย์ ”

จิตวิทยาสี  Color Psychology

color-psych-final

ทำไมสีผนังภายในห้องเรียนถึงแตกต่างกับห้องพักผู้ป่วยในโรงพยาบาล , สีผนังห้องสำนักงานจึงไม่ควรใช้สีแบบร้านอาหาร… ?
สาเหตุหลักเป็นเพราะสีสันที่มนุษย์มองเห็นจะส่งผลต่ออารมณ์ความรู้สึกภายใน เป็นข้อความสื่อสารที่ทำให้เราย้อนนึกไปถึงวัตถุบางอย่างในความทรงจำที่ผ่านมาในสมอง  ทำให้ทุกโทนสีล้วนแต่มีความหมายในตัวของมันเองตามความทรงจำและความรู้สึก  และมันก็น่าแปลกยิ่งกว่าเดิมเมื่อผลการทดลองทางวิทยาศาสตร์บอกเราว่านี่ไม่ใช่เรื่องคิดไปเองฝ่ายเดียว ในเมื่อความรู้สึกที่ว่าก็สามารถเกิดขึ้นได้จากบุคคลหนึ่งส่งต่อถึงกลุ่มคนขนาดใหญ่ หรือใครก็ตามที่อยู่คนละซีกโลก คนละวัฒนธรรม คนละสภาพแวดล้อมกันด้วยซ้ำ

color-psychology-how-different-colors-are-influencing-you

งั้นลองมาดูความหมายของสีที่ถูกสื่อสาร เพื่อทดสอบความรู้สึกกันซักหน่อย
สีเหลืองพาสเทล  ทำให้เรานึกถึงแสงแดด ให้ความรู้สึกเป็นกันเอง อุ่นละมุน มักใช้ในการตกแต่งพื้นที่ที่กระตุ้นให้เกิดความมีชีวิตชีวา เน้นความสว่างสดใส อุ่นสบายสไตล์ cozy

สีแดงกุหลาบจากสีดอกกุหลาบ ช่วยปลุกความรู้สึกหลงใหล เร้าใจ คึกคะนอง อันตราย ก้าวร้าวรุนแรง มักใช้ตกแต่งในพื้นที่ที่ต้องการความแตกต่างอย่างโดดเด่น สร้างความรู้สึกร้อนแรง กระฉับกระเฉง เพิ่มความ active คล่องแคล่ว

สีเขียวใบไม้ คือความสมดุลในธรรมชาติ ใบไม้เขียวขจี มักถูกใช้ในพื้นที่ที่ต้องการความสงบเรียบง่าย ปลอดภัย

จากตัวอย่างการทดลอง  โทนสีที่แตกต่างกันย่อมแสดงความหมายที่ไม่ซ้ำกันตามบุคลิกของตัวมันเอง ซึ่งความแตกต่างที่ว่าก็สามารถเกิดขึ้นได้ในระดับการเปลี่ยนค่าความเข้มของสี (saturation) และค่าความสว่างของสี (brightness)

ค่าความสว่างและสภาพแวดล้อมทางสถาปัตยกรรม

brightness_330px

4e1eapmx9lcze5gm

Sune Lindstrom ศาสตราจารย์สาขาสถาปัตยกรรมเคยตั้งข้อสังเกตไว้ว่า “ทุกองค์ประกอบในงานสถาปัตยกรรมจะส่งผลความรู้สึกนึกคิดของคนที่ได้เข้าไปใช้งาน อย่างในสภาพแวดล้อมอาการที่มีความผิดปกติทางกายภาพ แคบ มืด ลึก จำกัดการมองเห็น คาดการณ์ทิศทางล่วงหน้าไม่ได้  ปฏิกิริยาทางอารมณ์ที่เกิดขึ้นได้ตามมา มีตั้งแต่ความเครียด วิตกกังวล  หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูงขึ้น ซึ่งองค์ประกอบที่ว่ามา ก็หมายรวมถึงค่าความสว่างของสีสันที่ตาเรามองเห็นด้วย

01-abc-colors-psychology-home-swatches

qzwn93w5bcyfrx5j

หลายคนอาจจะยังไม่ทราบกันมากนักว่าค่าความเข้ม-สว่างของสีก็มีผลต่อความรู้สึกที่ไม่เหมือนกัน  เพราะสีที่เรามองเห็นสีเกิดจากแสงที่ไปสะท้อนวัตถุเข้าสู่นัยนัยน์ตาของเรา ความรู้สึกเมื่อเรามองสีเทาอ่อนแตกต่างกับความรู้สึกตอนที่มองสีเทาเข้ม  ซึ่งค่าความเข้มอ่อนของสีขึ้นอยู่กับลักษณะแสงสว่าง สีบนวัตถุและประสิทธิภาพการสะท้อนแสงบนพื้นผิว (พื้นผนัง , เฟอร์นิเจอร์ ) ที่ทำให้ได้ผลลัพธ์แตกต่างกัน ถ้าผิววัสดุสะท้อนสีกลับมาเยอะเกินไป ก็จะทำให้ดวงตาเมื่อยล้า รูม่านตาหดลง ส่งผลต่อสุขภาพสายตาและความรู้สึกในระยะยาว

hce2q7jjlh1epwpd

การเลือกใช้สีในงานสถาปัตยกรรมจึงเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยความเข้าใจที่ลึกซึ้งมากกว่าแค่ความสวยงาม เพราะสีสันในอาคารจะมีผลต่ออารมณ์ความรู้สึก ความเหมาะสมต่อรูปแบบการใช้งาน และสุขภาพกาย-ใจของมนุษย์ เป็นเรื่องที่นานาชาติให้ความสนใจถึงขนาดที่ในต่างประเทศมีการจัดตั้งหลักสูตรภาควิชาการใช้สีในงานออกแบบจากผู้เชี่ยวชาญกันอย่างจริงจัง ซึ่งจะว่าไปแล้วไทยเราก็มีเอกลักษณ์การเลือกใช้สีทาบ้านที่น่าสนใจไม่แพ้ใครในโลกเลย ….

6j84x6ce0wlgszdx

ขอบคุณข้อมูลและรูปภาพจาก
archinect.com

 

About No.028

นักออกแบบจากรั้วศิลปากรที่ทดลองผันตัวเองมาเป็นนักเขียน หมั่นเสาะหาข่าวสารที่น่าสนใจจากทั้งไทยและต่างประเทศ มาขบคิด เรียบเรียง บอกเล่าผ่านตัวอักษรให้กับคนที่สนใจ เพราะเชื่อว่าแท้จริงแล้ว ดีไซน์ คือเรื่องรอบตัวระยะใกล้ที่กำลังรอใครซักคนมาเปิดอ่าน // Dsign is everything.

0 comments on “สีสันในสถาปัตยกรรม กับความรู้สึกของมนุษย์

Leave a Reply

%d bloggers like this: